fa اثرات دود قلیان و استرس تاریکی بر میزان آنزیم‌های آلکالین فسفاتاز و کراتین کیناز سرمی در موش‌های صحرایی ماده فيزيولوژي Physiology تجربي Experimental <div align="right" style="direction: rtl"> <b>سابقه و هدف:</b> میان سطح سرمی برخی آنزیم‌ها و سبک زندگی ارتباطاتی وجود دارد. هدف از این مطالعه بررسی اثرات دود قلیان و استرس تاریکی بر میزان سرمی آلکالین فسفاتاز و کراتین کیناز در موش‌های صحرایی ماده بود. <br><b>روش بررسی: </b>در مطالعه تجربی حاضر، موش‌های صحرایی ماده ویستار به گروه‌های 7 رأسی شاهد، دریافت کننده دود قلیان، تحت استرس تاریکی، دریافت کننده دود قلیان و استرس تاریکی تقسیم شدند. موش‌های دریافت کننده دود قلیان در معرض روزانه 100 دقیقه دود قلیان و موش‌های تحت استرس تاریکی در معرض 5 ساعت تاریکی در طی روز قرار گرفتند. پس از 7 هفته، نمونه‌های خونی تهیه و سطح سرمی آنزیم های آلکالین فسفاتاز و کراتین کیناز با اسپکتروفتومتری اندازه گیری شد. داده‌ها توسط آنالیز واریانس یک طرفه بین گروه‌ها مورد مقایسه قرار گرفتند.<br> <b>یافته‌ها:</b> سطح سرمی کراتین کیناز و آلکالین فسفاتاز در موش‌های دریافت کننده دود قلیان، تحت استرس تاریکی و هم‌زمان تحت استرس تاریکی و دود قلیان نسبت به شاهد، افزایش معنی‌داری داشت (به ترتیب 001/0>p و 05/0>p). از طرفی، اختلاف میزان سرمی کراتین کیناز و آلکالین فسفاتاز در میان موش های تحت استرس تاریکی دریافت کننده دود قلیان نسبت به گروه دریافت کننده دود قلیان یا گروه تحت استرس تاریکی معنی‌دار بود (به ترتیب 001/0>p و 05/0>p). سطح سرمی کراتین کیناز و آلکالین فسفاتاز موش‌های دریافت کننده دود قلیان نسبت به حیوانات تحت استرس تاریکی به طور معنی‌داری بیشتر بود (به ترتیب 001/0>p و 05/0>p). <b><br>نتیجه‌گیری</b>: یافته‌های ما نشان داد که دود قلیان و استرس تاریکی در موش‌ها باعث افزایش میزان سرمی آلکالین فسفاتاز و کراتین کیناز می‌شوند. بر این مبنا، این عوامل می‌توانند اثرات پاتوفیزیولوژیک قابل توجهی بر اندام‌های داخلی به ویژه قلب، مغز، کبد یا عضلات بر جای گذارند. </div> <b>Background: </b>There is an association between life style and serum levels of certain enzymes. This study aims to determine the effects of waterpipe smoke and darkness stress on serum levels of creatine kinase and alkaline phosphatase in female rats.<br> <b>Materials and methods</b>: In this experimental study, female Wistar rats were randomly divided into control, waterpipe smoke receiving, under darkness stress and both under darkness stress and warerpipe smoke receiving groups of 7 rats in each. Waterpipe smoke receiving rats were exposed to waterpipe smoke for 100 min/day and animals under darkness stress exposed to 5 hours darkness during the day. Under darkness stress and warerpipe smoke receiving animals were exposed to both waterpipe smoke for 100 min/day and 5 hours darkness during the day. After 7 weeks, blood samples were collected and serum alkaline phosphatase and creatine kinase levels were measured by spectrophotometry. The data were analysed using ANOVA. <br> <b>Results</b>: The serum creatine kinase and alkaline phosphatase levels significantly increased in waterpipe smoke receiving, under darkness stress and both under darkness stress and waterpipe smoke receiving rats compared to control animals (p<0.001 and p<0.05, respectively). Also there was significant difference in creatine kinase and alkaline phosphatase levels between waterpipe smoke receiving and under darkness stress rats (p<0.001 and p<0.05, respectively). The serum levels of creatine kinase and alkaline phosphatase were significantly higher in waterpipe smoke receving rats compared to under darkness stress animlas (p<0.001and p<0.05, respectively).<br> <b>Conclusion:</b> Our findings indicated that waterpipe smoke and darkness stress lead to increased serum levels of creatine kinase and alkaline phosphatase according to which, these factors can impose serious pathophysiological effects on internal organs including heart, brain, liver or muscles. کراتین کیناز, آلکالین فسفاتاز, دود قلیان, تاریکی, موش صحرایی Creatin kinase, Alkaline phosphatase, Waterpipe smoke, Darkness, Rat. 203 209 http://tmuj.iautmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-384&slc_lang=fa&sid=1 Rahim َAhmadi رحیم احمدی 10031947532846004732 10031947532846004732 No Department of Physiology, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Hamedan Branch, Hamedan, Iran گروه فیزیولوژی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان Sedigheh Molaei صدیقه مولایی molaei.sedigheh@gmail.com 10031947532846004733 10031947532846004733 Yes MSc Student, Department of Biotechnology, Iranian Blood Transfusion Organization, Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه بیوتکنولوژی پزشکی، سازمان انتقال خون ایران